Başyayla genel

[akell]

BAŞYAYLA İLÇESİNİN TARİHİ

İlçenin kesin kuruluşu bilinmemekle birlikte insanların yaşadığı mağaralar dikkate alındığında tarihinin M.Ö.5000-6000 yıllarına dayandığı tahmin edilmektedir. İlçe Orta Torosların eteklerinde bir vadi içerisinde kurulmuş yeşil ve şirin bir ilçemizdir. 1967 yılına kadar köy olan, 1967-1990 yılları arasında da Ermenek ilçemize bağlı bir kasaba olan Başyayla, 1990 yılında ilçe olmuştur.
.......İlçe, Karamanoğlu Beyliği zamanında Ermenek�e bağlı önemli bir yerleşim alanı olmuştur. Bugün ilçede hayvancılık, ziraat (özellikle elma, kiraz üretimi olarak meyvecilik) en önemli gelir kaynağıdır. 1990 yılında 700 bin ton elma ve 2000 ton kiraz ihracatından yaklaşık 8 milyar lira gelir elde edilmiştir.
.....İlçede el değmemiş tarihi ve turistik değerler, önemli yayla ve mesire yerleri mevcuttur. Bunların en önemlileri Tozmugar ve Dibekli yaylalarıdır. Tozmugar�daki mağarada sarkıt ve dikitler mevcut olup, ilçeye ayrı bir güzellik katmaktadır. Başyayla�da Hisarönü, Söğütcük, Keben ve Tozansu gibi piknik ve mesire yerleri de vardır.
....İlçede okuma yazma oranı yüksektir. Modern şehircilik çalışmaları devam etmektedir. Devamlı gelişme halinde olan ilçenin Merkez nüfusu 5.032�dir.
.....Başyayla ilçemiz, 07.05.1967 tarihinde Kirazlıyayla ve Başköy köylerinin birleşmesiyle belediyelik olmuş ve Başyayla ismini almıştır. İdari yönden Kirazlıyayla, Başköy, Göztepe, Yenimahalle ve Şirindere olmak üzere 5 mahalleye ayrılmış durumdadır.
.....Yörede �AKTEPE� adı verilen yükselti üzerinde kaleyi andıran doğal bir yığınak mevcut olup, Romalılar devrinde burada bir Şato-Kale mevcudiyeti ihtimal dahilindedir. Çevremizdeki yamaçlarda kayalara oyulmuş roma tipi taş sandukalar; kapakları üzerinde kabaca kompoze edilmiş yatar vaziyette aslan kabartmaları Roma hakimiyetini kolayca ortaya koyan kalıntılardır.
....İlçede yüksek ve taş kemer üzerine toprak dam örtülü, yüksekçe ahşap minareli Karamanoğulları devrine ait önemli ve tarihi değeri olan bir de camii bulunmaktadır.

COĞRAFİ DURUM

İlçe, Orta Torosların eteklerinde bir vadi içerisinde kurulmuş yeşil ve şirin bir beldemizdir. İlçenin doğusunda ve güneyinde Ermenek, kuzeyinde Taşkent, batısında Sarıveliler yer alır. Başyayla İlçesi Orta Toroslarda, Göksu Havzası içerisinde ve Taşeli Platosunda yer almaktadır. İlçenin kuzeyi ve batısı yüksek dağlarla çevrilidir.
Rakımı yaklaşık 1400 metredir. Güneye bakan yamaçta yerleşmişlerdir. Başyayla�nın kuzeyinde yer alan Barçın Yaylası bölgede hayvancılığın en yaygın olduğu yerlerdir. Bulunduğu coğrafi konuma bağlı olarak yaylacılık faaliyetleri gelişme göstermiştir. İlçede el değmemiş tarihi ve turistik değerler, önemli yayla ve mesire yerleri mevcuttur. Bunların en önemlileri Tozmugar ve Dibekli yaylalarıdır. Tozmugar'daki mağarada sarkıt ve dikitler mevcut olup, mağaraya ayrı bir güzellik katmakt
EĞİTİM VE KÜLTÜR DURUMU
İlçe merkezinde 1 ilköğretim okulu, 1 lise mevcuttur. İlçeye bağlı Büyükkarapınar Köyünde 1 , Üzümlü Köyünde 1, Bozyaka Köyünde 1 , Kışla Köyünde 1 , Kirazlıyayla Maha
MERKEZ TEŞKİLATI

Başyayla İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü; 1 Müdür, 1 Şube Müdürü, 2 Memur ve 2 Hizmetli ile Hükümet Konağının 1. Katında 6 odada görev yapmaktadır.Bünyesinde Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğü de bulunmaktadır.

Başyayla�da toplam 6 ilköğretim okulu, 1 genel lise, 1 halk eğitimi merkezi, 1 öğretmenevi vardır. İlk ve orta dereceli okullar normal öğretim yapmaktadır.

PERSONEL

Başyayla genelinde 2 memur, 6 hizmetli görev yapmaktadır.
HALK EĞİTİMİ
İlçemizde Halk Eğitimi Merkezinde 1 müdür görevlidir. Okuma yazma oranı %100�dür.
SOSYAL TESİSLER

İlçemizde öğretmenlerin çay içip, oyun oynamaları için tahsis edilmiş 1(bir) öğretmenevi lokali vardır. Ayrıca 6 yatağı vardır.

İlçemizde basımevi,sinema,tiyatrolar mevcut değildir. İlçede bir adet spor kulübü vardır. İlçede Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı bazı okullarda folklor faaliyetleri yapılmaktadır. İlçede 1 adet kırtasiye dükkanı bulunmaktadır. Okulların isteğine göre ders kitapları satmaktadır.

İlçe Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğü merkez,bağlı köy ve kasabalarda çeşitli dallarda kurslar açarak gençlerimizin bilgisini artırmaktadır.

TARİHİ YERLER
Yörede �AKTEPE� adı verilen yükselti üzerinde kaleyi andıran doğal bir yığınak mevcut olup, Romalılar devrinde burada bir Şato-Kale mevcudiyeti ihtimal dahilindedir. Çevremizdeki yamaçlarda kayalara oyulmuş roma tipi taş sandukalar; kapakları üzerinde kabaca kompoze edilmiş yatar vaziyette aslan kabartmaları Roma hakimiyetini kolayca ortaya koyan kalıntılardır.
İlçede yüksek ve taş kemer üzerine toprak dam örtülü, yüksekçe ahşap minareli Karamanoğulları devrine ait önemli ve tarihi değeri olan bir de camii bulunmaktadır.
Tarım ve Hayvancılık

İlçemizde ekonomik hayat tarım ve hayvancılığa dayanmakla birlikte, hayvancılık günümüzde eski önemini yitirmiştir. Tarımda ilçe genelinde meyvecilik alanında gözle görülebilir gelişme vardır. Yıllardır tarımla uğraşan ilçemiz halkı özellikle son yıllarda modern tarım uygulamalarına geçiş ile ihtiyaçların çoğalmasıyla tarımda birim alandan daha çok verim alma yoluna gitmişlerdir. Ayrıca bir kısım vatandaşlarımız sanayi sektöründe çalışmak üzere büyük şehirlere göç etmişlerdir. İlçemizin büyük merkezlere uzak olması enerji ve hammaddede maliyetin yüksekliği sebebiyle sanayi yatırımlarının şu an mümkün olmayışı vatandaşlarımızı tarımsal üretim faaliyetlerini yaygınlaştırmaya yöneltmiştir. İlçemiz halkından ekonomik durumu iyi olanlar ve Avrupa ülkelerinde işçi olarak çalışanlar yatırımlarını ilçeye yapmamakta, ilçede yaşayan halkın ise ekonomik gücü tarım ve hayvancılığa dayalı olarak sürmektedir. Ekonomik hayatın canlılık kazanabilmesi için yurt dışında çalışan vatandaşlarımızın birikimlerini ilçemizde değerlendirerek yatırıma dönüştürmeleri gerekmektedir.

EKONOMİK DURUM

İlçemizde ekonomik hayat tarım ve hayvancılığa dayanmakla birlikte, hayvancılık günümüzde eski önemini yitirmiştir. Tarımda ilçe genelinde meyvecilik alanında gözle görülebilir gelişme vardır. Yıllardır tarımla uğraşan ilçemiz halkı özellikle son yıllarda modern tarım uygulamalarına geçiş ile ihtiyaçların çoğalmasıyla tarımda birim alandan daha çok verim alma yoluna gitmişlerdir. Ayrıca bir kısım vatandaşlarımız sanayi sektöründe çalışmak üzere büyük şehirlere göç etmişlerdir. İlçemizin büyük merkezlere uzak olması enerji ve hammaddede maliyetin yüksekliği sebebiyle sanayi yatırımlarının şu an mümkün olmayışı vatandaşlarımızı tarımsal üretim faaliyetlerini yaygınlaştırmaya yöneltmiştir. İlçemiz halkından ekonomik durumu iyi olanlar ve Avrupa ülkelerinde işçi olarak çalışanlar yatırımlarını ilçeye yapmamakta, ilçede yaşayan halkın ise ekonomik gücü tarım ve hayvancılığa dayalı olarak sürmektedir. Ekonomik hayatın canlılık kazanabilmesi için yurt dışında çalışan vatandaşlarımızın birikimlerini ilçemizde değerlendirerek yatırıma dönüştürmeleri gerekmektedir.
Üretimin en çok miktarını oluşturan elma ve kirazın büyük bir kısmı Mersin"den Avrupa ülkelerine ihraç edilmektedir.İlçemizde kiraz üretimini teşvik amacıyla 1993 yılından 2005 yılına kadar düzenlenmekte olan "Kiraz Teşvik Yarışması" 1997 yılından itibaren Kiraz Festivali" adı altında düzenlenmeye başlamıştır.Yöremiz özellikle ilçe oluşu ile birlikte zaman zaman devlet katkısıyla yapılan yatırımlarla da ekonomik hayatında bir büyük canlanma gözlenmiştir.

HALK EDEBİYATI

Türkmen kültürü, sözlü kültür geleneğinin hakim olduğu değerler manzumesidir. Yazıli kültüre dönüşmesini garipsemiyorum. çünkü, Türkmen kültürü düşünce (fikir) boyutunda engel lenmez. Kerem olup, Asa�ya yanmama, Yunus olup Hak�la buluşmanın, Mevlana olup sevgiyi, hoşgörüyü evrenselleştirmenin, şeyh şamil olup yiğitliği efsaneleştirmenin sinin olur mu? Çerçeve içine alınabilir mi? Türk kültürü bir Ummandır. Kültürümüz farklıdır.. Anlamak için Türk olup, Türk gibi düşünmek lazımdır.
Başyayla�da dünden bu güne kalan kültür kırıntılarımızdan halk edebiyatı örnekleri, çoğunluğu Anonim olan değerlerimizdendir.
Başyayla� ve yöresinde halk edebiyatı örnekleri:

AĞITLAR
Tabudur içinde yatıyor ceset, Allah�tan istedim hayır dilek Kıymet kadın gitmiş toprak eliyor,

Oturmuş ağlıyor garip Vedat A1Iah bana verdi hayırsız bebek Saniye abam da bebek beliyor.

Ağla anam Ağla gelin Dönem�e

Ağla anam Ağla gelin Done�me

Ağla anam Ağla gelin Done�me

Ağla Vedat Ağla gelin Done�ye

Ağla Vedat Ağla gelin Done�ye

Ağla Vedat Ağla gelin Done�ye

Soğuk olur Levkere�nin piyan,

Sahım, salma suya gidiyor elinde halkı,

Mistiga çaldırdılar elliği,

Varma Dobada�da Done ayan

Dokuz testi ile yollarda silki

Çakala giydirdiler pazen güllüyü,

Ağla anam Ağla gelin Done�me

Donem gibi gelin bulunmaz belki

Osman hoca bulamazsın dirliği

Ağla Vedat Ağla gelin Done�ye

Ağla anam Ağla gelin Done�me

Ağla anam Ağla gelin Done�me

Ağla Vedat Ağla gelin Done�ye

Gurbet ele yukledimde göçümü,

Karsıdan gelirdi, inek sürüsü,

Bahçeye ekerler mısırla dan

Taradimda ibrişimli sabini,

Kuman olmuş Yusuf beyin kansı,

Cakih kaldı kozahcan,

Osman hoca bulamazsın sucunu

Done gelinde Dobada�mn hurisi.

Uyuşunda cakam büyüsün,

Ağla anam Ağla gelin Done�me

Ağla anam Ağla gelin Done�me

Kozam canda yerde sürünsün.

Ağla Vedat Ağla gelin Done�ye

Ağla Vedat Ağla gelin Done�ye

Ağla anam Ağla gelin Done�me

Ağla Vedat Ağla gelin Done�ye

Yüksek odalarda kahve kavrulur,

Kahvenin dumanı göğe savrulur,

Bülbüller yuvasmi yapmadan,

Gelin Done yuvasından aynrıv

Ağla anam Ağla gelin Done�me

Ağla Vedat Ağla gelin Done�ye