benlik duygusu

[dolunay]

Insanin dengesini bozan benlik duygusu!

Ayet-i kerime su ikazi yapmaktadir:
- Yaptigin iyilikleri Allah’tan, kotulukleri ise nefsinden bil!.. (Nisa-79)

Iste bu ikaz insani dengede tutar, benlik ve enaniyet duygusuna dusmekten kurtarir. Nasil mi kurtarir? Cunku Allah’in kendinde tecelli ettirdigi iyilikleri nefsine almiyor ki, kibre yonelsin, gurura sapsin, benlik tuzagina dussun... Ayrica yaptigi yanlislari, hatalari da nefsinden biliyor, kendi kusuru ve hatasi olarak goruyor. Bu sebeple hep tovbe, istigfar halinde oluyor, simarma ve haddini asmaya nefsinde gerekce bulamiyor. Iste bu saglam anlayis insani dengede tutuyor. Dengesini boyle kurmayip da iyilikleri hep kendinden bilen insan ise bir de bakiyorsunuz ki, kibir, gurur ornegi haline geliyor, itici ve iddiaci bir tip ortaya cikiyor.

Boyle itici ve iddiaci bir tip haline gelmemek icin irsat eserlerinde bizlere misaller veriliyor, ibret alacagimiz ornekler sunuluyor. Bakalim yasanmis olaylar ne mesaj veriyor bizlere...

Yaptigi iyilikleri hep kendi nefsinden bilen bir adam, kendisini cevredekilerin en buyugu olarak gormeye baslar. Bu gibi ustunluk duygulari icinde iken de mescide girer. Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem) adamin icindeki benlik duygusunu kesfetmekte gec kalmaz da sorar :

- Buraya gelirken icinden ne gibi duygular gecirdin, anlatir misin?

- Bu cemaatin icinde benden degerli biri yoktur, diye dusundum.

- Senin farkin nedir ki, kendini bu cemaatin en degerlisi olarak gordun?

Adam, kendine gore yaptigi iyilikleri hayal eder. Bunlari kendi yaptigi icin buyuk oldugu yorumunu yapar. Ama bu yorum kabul gormez. Cunku insanin iyiliklerini kendine mal etmeye hakki yoktur. Iyiligi yapma imkanini da, sevkini de veren Allah’tir. Bunu nefsine mal etmesi ise bir duygu sapmasidir. Iste bu duygu sapmasindan Allah’a siginan Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem), orada ellerini acar :

- Ihfazna ya Rab! der... Bizi boylesi benlik duygusundan koru!..

Derler ki : - Sen de mi Allah’a siginiyorsun boyle duygulardan? Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem), soyle aciklar durumu :

- Insanin kalbi, Allah’in kudret parmaklari asindadir. Cevirmesi bir an meselesidir. Insan niyetini degistirirse Allah da onun kalbini degistiriverir, bir de bakarsiniz ki, ‘ben.. ben..’ diyerek kendini herkesten ustun gormeye baslayan bir kibir ornegi cikmistir ortaya! Evet, iyilikleri hep Allah’tan, kusur ve yanlislari nefsinden bilecek insan ki, kibir ornegi haline gelmesin, ben bu cemaatin en ustunuyum.. gibi iddialara yonelmesin. Mutevazi bir insan mutekebbirin teki durumuna dusmesin...

Gazali Hazretleri cok kimselerin ayaginin kaydigi bu benlik duygusuna kapilanlardan bir ibretli ornek daha verir bizlere. Kimsesiz bir adam sicak colde yuruyordu. Onunde ise basinda bir bulutun golge yaptigi bir baska zat gidiyordu. Yaklasip boynunu bukerek :

- Ben dedi, kimsesizin biriyim. Ne olur yaninda yurusem de basinda giden bulutun golgesinden ben de istifade etsem?

Adam olur diyerek birlikte yuruduler. Ama yavas yavas benlik duygulari kipirdamaya, ben golgesinde adam barindiran buyuk biriyim.. demeye basladi. Bu sirada yol kenarindaki bir cesmenin basina sapip su icerek dinlendikten sonra tekrar yoluna devam etti. Ancak artik basinda bulut yoktu. Geriye donup bakti ki, ‘ben.. ben..’ demeye basladigi andan itibaren kendini terk eden bulut, cesme basinda kalan iddiasiz adamin basinda golge yapmakta, kendisiyle birlikte gelmemektedir...

Anlasilan odur ki, Rabb’imiz benlik duygusuna sapan insanlari sevmiyor, onlara ihsan ettigi nimetleri geriye aliyor, nefsine mal etmeyen mutevazi kimselere veriyor... Bu sebeple de ayetinde pesinen ikazini yapiyor: - Sende tecelli eden iyilikleri Allah’tan, kotulukleri de nefsinden bil!..” Bil de haddini asma, benlik iddiasina tasma, kibirli kimse durumuna dusme!..